Parafudr, aşırı gerilim darbelerini üzerine alarak tesisattaki cihazları koruyan bir koruma elemanıdır ve her darbede bir miktar yıpranır. Bu nedenle zamanla değiştirilmesi normaldir. Ancak bir parafudrun kısa sürede yanması ya da panoda iz bırakacak şekilde hasar görmesi, çoğu zaman tesisatta düzeltilmesi gereken bir soruna işaret eder. En sık görülen nedenler şunlardır.

1. Nötr kopması

Trifaze sistemlerde nötr iletkeninin kopması ya da gevşemesi, faz-nötr gerilimlerinin dengesizleşmesine neden olur. Bazı fazlarda gerilim 400 V seviyesine yaklaşabilir. Parafudr bu uzun süreli aşırı gerilimi kısa bir darbe gibi sönümleyemez; ısınır ve yanar. Bu durumda yalnızca parafudr değil, aynı fazdaki diğer cihazlar da zarar görebilir.

2. Yanlış Uc değeri

Parafudrun en yüksek sürekli çalışma gerilimi (Uc), şebekedeki olağan gerilim dalgalanmalarını rahatça karşılayacak değerde seçilmelidir. Gerilimin sık yükseldiği bölgelerde Uc değeri düşük bir parafudr, normal işletmede bile iletime geçebilir ve kısa sürede ömrünü tamamlar. Etiket değerlerini Uc, Up, In ve Imax değerlerini anlattığımız yazıda bulabilirsiniz.

3. Kapasitesini aşan darbeler

Yakına düşen yıldırımlar, parafudrun taşıyabileceğinden büyük darbe akımları oluşturabilir. Ana panoda Tip 1 parafudr gereken bir yapıda yalnızca Tip 2 parafudr kullanılması bu riski artırır. Parafudr tipi, binanın yıldırım riskine ve dış yıldırımlık sistemi bulunup bulunmadığına göre seçilmelidir.

4. Ömrünü tamamlamış varistör

Her darbe, parafudrun içindeki varistörü bir miktar yıpratır. Darbe sayısı arttıkça varistörün kaçak akımı yükselir ve parafudr ısınmaya başlar. Gösterge penceresi kırmızıya döndüğü hâlde değiştirilmeyen parafudrlar, korumasız bir tesis ve olası bir arıza riski demektir.

5. Hatalı bağlantı ve topraklama

Uzun ve kıvrımlı bağlantı kabloları, yetersiz kesit, gevşek klemensler ve yüksek topraklama direnci parafudrun etkinliğini düşürür ve üzerindeki zorlanmayı artırır. Faz ve nötr bağlantılarının karıştırılması da parafudrun yanlış gerilim altında kalmasına neden olabilir.

6. Uygun olmayan ön koruma

Parafudr hattında üreticinin önerdiği ön koruma sigortası bulunmazsa, arıza anında parafudr devreden ayrılamaz ve hasar panoya yayılabilir. Ön korumayla ilgili ayrıntıları parafudr sigortasını anlattığımız yazıda bulabilirsiniz.

Yanan parafudr değiştirilmeden önce

Yanan parafudr aynı tip ve değerlerde yenisiyle değiştirilmeden önce nedeni araştırılmalıdır. Nötr bağlantısının sağlamlığı, şebeke gerilimi, topraklama direnci ve bağlantı uzunlukları yetkili bir elektrikçi tarafından kontrol edilmelidir. Bu kontroller yapılmadan takılan yeni parafudr da kısa sürede aynı akıbete uğrayabilir.

Sigma parafudrları, TS EN 61643-11 standardına uygun olarak Tip 1'den Tip 3'e kadar tüm kademelerde ve kombine tiplerde üretilir. Doğru tip seçimi için Tip 1, Tip 2 ve Tip 3 parafudr farkını anlattığımız yazıyı okuyabilirsiniz.