Start butonuna basıldığında kontaktörün hiç çekmemesi ya da çekip hemen bırakması, panolarda en sık karşılaşılan arızalardandır. Sorun çoğu zaman kontaktörün kendisinde değil, kumanda devresindedir. Doğru sırayla yapılan birkaç kontrol, arızanın kaynağını kısa sürede gösterir. Ölçümlerin bir kısmı enerji altında yapılacağından bu işlemler yalnızca yetkili ve deneyimli elektrikçiler tarafından, uygun ölçü aletiyle yapılmalıdır.
Kontaktör hiç çekmiyorsa
- Kumanda gerilimi: Kumanda sigortası atmış ya da kumanda trafosu arızalı olabilir. Start butonuna basılıyken A1-A2 bobin uçlarında gerilim olup olmadığı ölçülür.
- Bobin gerilimi uyumu: 230 V bobinli bir kontaktöre 24 V uygulanırsa kontaktör çekmez; 24 V bobinli bir kontaktöre 230 V uygulanırsa bobin yanar. Bobin etiketi ile kumanda gerilimi karşılaştırılmalıdır.
- Bobin sağlamlığı: Enerji kesildikten sonra bobin uçlarında direnç ölçülür. Açık devre, yani sonsuz direnç, bobinin yandığını gösterir.
- Seri bağlı kontaklar: Termik rölenin 95-96 kontağı, stop ve acil stop butonları, kapı ve limit şalterleri gibi seri bağlı elemanlardan biri açık kalmış olabilir. Termik röle atmışsa reset edilmeden kontaktör çekmez.
- Gevşek klemens: Titreşim ve ısıl genleşme nedeniyle gevşeyen bağlantılar kumanda devresini keser.
Kontaktör çekip hemen bırakıyorsa
- Mühürleme kontağı: Start butonuna paralel bağlı 13-14 yardımcı kontağı kapanmıyor, gevşek ya da yanlış klemense bağlı olabilir. Bu durumda kontaktör yalnızca butona basılı tutulduğu sürece çeker.
- Gerilim düşümü: Büyük bir motor kalkarken kumanda gerilimi düşerse bobin kontaktörü tutamaz. Uzun ve ince kesitli kumanda kabloları da aynı etkiyi yaratır.
- Koruma elemanları: Motorun kalkış akımında termik röle ya da motor koruma şalteri açıyorsa ayar değeri ve motor akımı kontrol edilmelidir.
- Temassızlık: Aşınmış bir stop butonu ya da acil stop kontağı, titreşimle anlık kesilmelere neden olur.
Mekanik ve çevresel nedenler
Kontaktörün manyetik çekirdek yüzeylerinde toz, pas ya da yabancı madde birikmesi, kontaktörün tam kapanmasını engeller. Bu durumda kontaktör vızıldar, ısınır ve zamanla bobini yanar. Nemli ve tozlu ortamlarda kontaktörlerin uygun koruma sınıfına sahip panolarda kullanılması ve periyodik olarak kontrol edilmesi bu sorunları azaltır. Kontakları aşınmış ya da bobini yanmış kontaktörler, aynı değerlerde yenisiyle değiştirilmelidir.
Gerilim dalgalanmalarının yaşandığı tesisler için Sigma kontaktör portföyünde, 100-240 V AC ve 100-220 V DC aralığında çalışan AC/DC ortak bobinli kontaktörler bulunur. Vızıldama ve ısınma sorunlarını kontaktörün neden vızıldadığını anlattığımız yazıda, doğru bağlantı mantığını ise kontaktör mühürleme devresini anlattığımız yazıda bulabilirsiniz.