Kontaktör seçiminde ana kontakların akımı ve kullanım kategorisi kadar bobin gerilimi de belirleyicidir. Bobin, kontaktörü çeken ve bırakan elektromıknatıstır. Kumanda devresinin gerilimiyle uyumlu olmayan bir bobin, kontaktörün hiç çekmemesine ya da kısa sürede yanmasına neden olur.

Bobin gerilimi neye göre seçilir?

Bobin gerilimi, ana devrenin gerilimine göre değil, kumanda devresinin gerilimine göre seçilir. 400 V'luk bir motoru süren kontaktörün bobini 24 V DC, 230 V AC ya da başka bir değerde olabilir. Sık kullanılan bobin gerilimleri şunlardır:

• 24 V DC: PLC çıkışlarıyla doğrudan ya da ara röle üzerinden sürülen otomasyon panoları
• 24 V AC: Kumanda trafosuyla beslenen, operatörün butonlara sık dokunduğu panolar
• 110 V AC ve 230 V AC: Klasik kumanda devreleri, aydınlatma ve basit motor yol verme uygulamaları
• 400 V AC: Fazlar arası kumanda yapılan eski tip panolar

Düşük kumanda gerilimi, buton ve anahtarlarla çalışan operatör açısından daha güvenlidir. Bu nedenle 24 V kumanda için kumanda trafosu kullanımı yaygındır.

AC bobin ile DC bobin arasındaki farklar

AC bobinler çekme anında, tutma durumuna göre birkaç kat daha fazla akım çeker. Nüvedeki kısa devre halkası, alternatif akımın sıfır geçişlerinde nüvenin titreşmesini önler. Nüve yüzeyleri kirlendiğinde ya da mekanik bir engel nedeniyle nüve tam kapanmadığında bobin yüksek akım çekmeye devam eder, ısınır ve vızıldama başlar.

DC bobinlerde bu tür bir çekme akımı darbesi ve titreşim yoktur; çalışma daha sessizdir. Buna karşılık bobinin enerjisi kesildiğinde yüksek bir ters gerilim oluşur. PLC çıkışlarını ve kumanda kontaklarını korumak için DC bobinlerde diyot veya varistör, AC bobinlerde ise RC ya da varistör tipi söndürme elemanları kullanılır.

Yanlış bobin geriliminin sonuçları

• Düşük gerilimli bobine yüksek gerilim uygulanırsa, örneğin 24 V bobine 230 V verilirse, bobin kısa sürede yanar.
• Yüksek gerilimli bobine düşük gerilim uygulanırsa kontaktör hiç çekmez ya da kararsız çeker.
• AC bobine DC gerilim uygulanırsa akımı sınırlayan endüktif reaktans devreden çıkar ve bobin aşırı ısınarak yanabilir.
• DC bobine AC gerilim uygulanırsa kontaktör yetersiz kuvvetle çeker, titreşir ve kontaklar zarar görebilir.

Gerilim toleransı ve pano pratiği

Kontaktörler, anma bobin geriliminin yaklaşık yüzde 85'i ile yüzde 110'u arasında güvenle çekecek şekilde tasarlanır. Uzun kumanda hatlarındaki gerilim düşümü bu alt sınırın altına inilmesine neden olabilir; bu durumda kontaktör çekmekte zorlanır veya vızıldar. Gerilim dalgalanmasının yüksek olduğu tesislerde, geniş bir çalışma aralığına sahip AC/DC ortak bobinli kontaktörler pratik bir çözüm sunar.

Sigma Elektrik kontaktörleri, AC ve DC bobin seçeneklerinin yanı sıra 100-240 V AC ve 100-220 V DC aralığında çalışan ortak bobinli modellerle farklı kumanda senaryolarına uyum sağlar. Konut, otel ve hastane gibi sessizliğin önemli olduğu yerlerde modüler kontaktörler de değerlendirilebilir. Kontaktörünüz çalışırken ses yapıyorsa kontaktörün neden vızıldadığını anlattığımız yazıya göz atabilirsiniz.