Kompakt şalter seçerken sadece ampere bakmak yeterli mi?

Sigma Elektrik Kompakt şalter seçerken sadece ampere bakmak yeterli mi?

Kompakt şalter seçerken ilk bakılan değer genellikle amperdir. Oysa 250 A’lik iki şalter, birinde 25 kA, diğerinde 70 kA kısa devre kesme kapasitesi olabileceği için tamamen farklı davranabilir. Yanlış seçim, arıza anında şalterin akımı kesememesine, ekipman hasarına ve plansız duruşlara yol açabilir.

Bu yazıda amper değerinin yanında bakmanız gereken diğer kriterleri, standart terimleriyle ve örneklerle özetliyoruz.

Doğru bir kompakt şalter seçimi için öncelikle kutup sayısı, kısa devre kesme kapasitesi, servis kısa devre kesme kapasitesi ve açma ünitesinin özellikleri değerlendirilmelidir. Bunun yanında nominal çalışma gerilimi, yalıtım gerilimi ve darbe dayanım gerilimi gibi elektriksel özellikler de göz önünde bulundurulmalıdır.

1. Kutup Sayısı

Kutup sayısı, kompakt şalterin elektrik şebekesindeki kaç adet fazı aynı anda kesip kontrol edeceğinin belirlenmesidir. Seçim yapılırken sistemin monofaze veya trifaze olması ve nötr iletkeninin de kesilmesinin gerekip gerekmediği dikkate alınmalıdır.

Doğru kutup sayısı, şalterin kullanılacağı elektrik sistemine ve uygulamanın gereksinimlerine uygun olarak belirlenmelidir.

2. Kısa Devre Kesme Kapasitesi (Icu)

Kısa devre kesme kapasitesi, kompakt şalterin belirli çalışma koşullarında kesebileceği en yüksek kısa devre akımını ifade eder.

Örneğin, bir sistemin nominal akımı 250 A olabilir. Ancak olası bir arıza sırasında şalterin bulunduğu noktadaki kısa devre akımı 35 kA seviyesine ulaşabilir. Bu nedenle şalterin yalnızca amper değerini değil, ilgili çalışma gerilimindeki kısa devre kesme kapasitesi değerini de değerlendirmek gerekir.

Şalterin kısa devre kesme kapasitesi, tesisin hesaplanan kısa devre akımına uygun olmalıdır. Aksi durumda arızanın güvenli şekilde kesilmesi mümkün olmayabilir ve ekipman hasarı riski oluşabilir.

3. Servis Kısa Devre Kesme Kapasitesi (Ics)

Ics, servis kısa devre kesme kapasitesini ifade eder. Kompakt şalterin, üst üste 3 kez güvenle kesebileceği ve kesme işleminden sonra da görevine devam edebileceği kısa devre akımı değeridir.

Ics oranı ne kadar yüksekse, devre kesicinin güvenilirliği ve arıza sonrası süreklilik sağlama kabiliyeti o kadar fazladır.

Icu ve Ics birbirine yakın kavramlar olsa da aynı anlama gelmez. Icu, anma nihai kısa devre kesme kapasitesini; Ics ise anma servis kısa devre kesme kapasitesini ifade eder.

Ics değerinin Icu değerine oranı, şalterin arıza sonrasında hizmete devam edebilme performansını değerlendirirken önem taşır. Bu nedenle seçim sırasında her iki değer de incelenmelidir.

Sigma Kompakt Şalterler Ics = %100 Icu özelliğine sahiptir. Bu özellik, servis kısa devre kesme kapasitesinin nihai kısa devre kesme kapasitesine eşit olduğunu gösterir.

4. Açma Ünitesi Tipi

Kompakt şalterin açma ünitesi, aşırı akım ve kısa devre gibi durumlarda korumanın nasıl gerçekleştirileceğini belirler. Uygulamaya uygun açma ünitesi seçimi, koruma ihtiyaçlarının karşılanması açısından önemlidir.

Termik-Manyetik Sabit Şalterler

Termik ve manyetik açma eşikleri sabittir. Yükü değişmeyen standart sistemler için ekonomik ve idealdir.

Termik-Manyetik Ayarlı Şalterler

Termik veya manyetik koruma eşikleri belirli sınırlar içerisinde ayarlanabilir. Bu özellik, şalterin tesisin yük ve koruma gereksinimlerine göre yapılandırılmasını sağlar.

Manyetik Korumalı Şalterler

Yangın anında oluşabilecek yüksek sıcaklıkların hatalı termik açmaya yol açmasını ve yangın pompası gibi kritik sistemlerin enerjisiz kalmasını önlemek için, termik koruması iptal edilmiş yalnızca manyetik korumalı şalterler kullanılır.

Elektronik Açma Üniteli Şalterler

Mikroişlemci tabanlı bu şalterler çok daha hızlı ve yüksek hassasiyetle koruma sağlar. Ayarlanabilir zaman gecikmeleri sayesinde üst üste bağlı şalterler arasında seçicilik sağlayarak sadece arızalı bölgeyi devre dışı bırakır, tesisin geri kalanının enerjisini kesmez.

Kaçak Akım Algılamalı Şalterler

Kaçak akım algılamalı şalterler; aşırı akım ve kısa devre korumasının yanı sıra kaçak akım algılama işlevi de sunarak canlıları elektrik çarpmalarına ve yangın tehlikelerine karşı korur. Doğru ürün seçimi ise tesisin koruma ihtiyaçları ve ilgili teknik özellikler göz önünde bulundurularak yapılmalıdır.

Kompakt Şalter Seçiminde Diğer Elektriksel Özellikler

Kutup sayısı, kesme kapasitesi ve açma ünitesinin yanı sıra şalterin gerilim değerleri de değerlendirilmelidir.

Nominal Çalışma Gerilimi (Ue)

Ue, şalterin tanımlanmış çalışma koşullarındaki nominal çalışma gerilimini ifade eder. Şalterin kullanılacağı şebekenin gerilimiyle uyumlu olması gerekir.

Anma Yalıtım Gerilimi (Ui)

Ui, şalterin yalıtım özelliklerinin değerlendirilmesinde esas alınan gerilim değeridir. Seçim sırasında sistemin gereksinimleri ve üreticinin teknik verileri birlikte incelenmelidir. Sigma Kompakt Şalterlerde Ui değeri 1000 V’tur.

Darbe Dayanım Gerilimi (Uimp)

Uimp, şalterin tanımlanmış koşullarda dayanabildiği anma darbe gerilimini ifade eder. Yıldırım kaynaklı veya anahtarlama işlemlerinden doğan geçici aşırı gerilimlerin söz konusu olduğu sistemlerde bu değer önem taşır.

Doğru Kompakt Şalter Seçimi İçin Kontrol Listesi

Kompakt şalter seçmeden önce aşağıdaki kriterleri değerlendirin:

  • Nominal akım ve yükün özellikleri

  • Sisteme uygun kutup sayısı

  • Bağlantı noktasındaki olası kısa devre akımı

  • Icu ve Ics değerleri

  • Uygulamaya uygun açma ünitesi

  • Nominal çalışma gerilimi (Ue)

  • Anma yalıtım gerilimi (Ui)

  • Darbe dayanım gerilimi (Uimp)

  • Koruma koordinasyonu ve tesisin özel gereksinimleri

Doğru seçim için bu parametreler birlikte değerlendirilmelidir. Nihai ürün seçimi, tesis hesapları ve üreticinin teknik dokümanları esas alınarak yapılmalıdır.

Sigma Kompakt Şalter Ailesi

Sigma Elektrik, farklı uygulamaların ihtiyaçlarına yönelik kompakt şalter çözümleri sunar. Ürün seçiminde teknik özelliklerin, koruma gereksinimlerinin ve tesis koşullarının birlikte değerlendirilmesi, güvenilir bir elektrik dağıtım sistemi oluşturulmasına katkı sağlar.

Sıkça Sorulan Sorular

Icu ile Ics arasındaki fark nedir?

Icu (Nihai Kısa Devre Kesme Kapasitesi) ile Ics (Servis Kısa Devre Kesme Kapasitesi) arasındaki temel fark, IEC 60947-2 standartlarına göre kısa devre kesintisi sonrasındaki işletme ve dielektrik sürekliliği kriterleridir. Icu kompakt şalterin yapısal bütünlüğünü bozmadan kesebileceği maksimum kısa devre akımı sınırını ifade eder; ancak bu testin ardından cihazın koruma fonksiyonlarını güvenle sürdürmesi garanti edilmez ve değiştirilmesi gerekir. Ics genellikle Icu’nun bir yüzdesi (%25, %50, %75 veya %100) olarak belirlenen, şalterin termik-manyetik kalibrasyonunu ve dielektrik dayanımını koruyarak görevine kesintisiz devam edebildiği nominal işletme akımıdır. Standart test döngülerinde Icu testi (O-t-CO) (Aç-Bekle-Kapat/Aç) sekansıyla 2 kez uygulanırken, Ics testi daha zorlayıcı koşullarda (3 operasyonlu döngülerle) tekrarlanarak cihazın elektriksel dayanıklılığı ve servis sürekliliği tescillenir.

Kompakt şalter seçerken kısa devre akımını nasıl bulurum?

Trafo gücü, kablo kesiti ve uzunluğu ile şalterin bağlı olduğu noktadaki kısa devre hesabından bulunur.

Termik-manyetik mi, elektronik açma üniteli mi seçmeliyim?

Ayar ihtiyacı düşük, standart hatlarda termik-manyetik yeterlidir. Seçicilik, ayar esnekliği ve ölçüm gereken ana dağıtım hatlarında elektronik açma ünitesi tercih edilir.

Sıcaklık şalter akımını etkiler mi?

Evet. Referans sıcaklığın üzerinde şalterin taşıyabileceği akım düşer. Üreticinin derating tablosuna bakılmalıdır.

WhatsApp Destek