Kaçak akım rölesi denince çoğu kişinin aklına panodaki modüler kaçak akım koruma şalteri gelir. Ancak 125 amperin üzerindeki ana dağıtım panolarında ve kompakt ya da açık tip şalterle korunan büyük devrelerde farklı bir çözüm kullanılır: toroidli kaçak akım rölesi. Bu sistemde kaçak akımı algılayan, değerlendiren ve devreyi açan elemanlar birbirinden ayrıdır.

Toroidli kaçak akım rölesi nasıl çalışır?

Sistem üç parçadan oluşur. Toroidal akım transformatörü, korunacak devrenin faz ve nötr iletkenlerini birlikte çevreler. Normal çalışmada giden ve dönen akımların toplamı sıfırdır ve toroidde sinyal oluşmaz. Bir yalıtım hatası nedeniyle akımın bir kısmı toprağa kaçtığında bu denge bozulur; toroid farkı algılar ve röleye iletir. Röle, ölçtüğü değeri ayarlanan eşikle karşılaştırır. Eşik aşıldığında çıkış kontağıyla şalterin açtırma bobinini ya da düşük gerilim bobinini çalıştırır ve devre açılır.

Hangi durumlarda tercih edilir?

• Anma akımı modüler kaçak akım koruma şalterlerinin üzerinde kalan ana ve tali dağıtım panolarında
• Kompakt şalter ya da açık tip güç şalteri ile korunan büyük motor, makine ve besleme hatlarında
• Kaçak akım eşiğinin ve açma gecikmesinin sahaya göre ayarlanması gereken tesislerde
• Mevcut bir şaltere açtırma bobini eklenerek kaçak akım koruması kazandırılmak istendiğinde

Ayarlanabilir eşik ve gecikme ne sağlar?

Modüler kaçak akım koruma şalterlerinin eşik değeri sabittir. Toroidli rölelerde ise eşik ve gecikme sahaya göre ayarlanabilir. Sigma Kaçak Akım Algılama Röleleri, 30 mA ile 30 A arasında ayarlanabilen eşik değeri ve 50 ms ile 350 ms arasında tanımlanabilen zaman gecikmesi sunar. Böylece ana panodaki röle, tali panolardaki koruma elemanlarından daha yüksek eşik ve daha uzun gecikmeyle ayarlanarak seçicilik sağlanır. Bir arıza olduğunda yalnızca arızaya en yakın koruma açar, tesisin geri kalanı enerjili kalır.

Toroid seçerken nelere dikkat edilmeli?

• İç çap: Toroid, devrenin tüm faz ve nötr iletkenlerini rahatça geçirebilecek büyüklükte olmalıdır. Sigma standart tip toroidler 80, 110, 160, 210 ve 300 mm iç çaplarda üretilir.
• Açılabilir tip: Kabloların sökülmesinin zor olduğu mevcut tesislerde 110 ve 210 mm açılabilir toroidler montajı kolaylaştırır.
• Dikdörtgen tip: Geniş kablo ve bara geçişleri için 280x115 mm ve 470x160 mm dikdörtgen toroidler kullanılabilir.
• Koruma iletkeni: Koruma (PE) iletkeni toroidin içinden geçirilmemelidir; aksi hâlde kaçak akım algılanamaz.
• Kablo yerleşimi: İletkenler toroidin içinde ortalanmalı ve toroidin hemen yakınında keskin dönüşlerden kaçınılmalıdır. Dengesiz yerleşim, yüksek yük akımlarında istenmeyen açmalara yol açabilir.

Sigma kaçak akım algılama röleleri ve toroidal transformatörler, A tipi ve harmonik filtreli F tipi seçenekleriyle, 35 mm DIN rayına montaj imkânı sunar. Röle tipleri arasındaki farklar için AC, A, F ve B tipi kaçak akım rölelerini anlattığımız yazıyı okuyabilirsiniz.