Şebeke ile jeneratör, şebeke ile UPS ya da iki farklı şebeke hattı arasında geçiş yapmak için iki temel çözüm vardır: manuel yön değiştirici ve otomatik transfer şalteri. Her ikisi de yükü iki kaynaktan birine bağlar ve iki kaynağın aynı anda devreye girmesini engeller. Aralarındaki fark, geçişin kim tarafından ve ne kadar sürede yapıldığıdır.

Manuel yön değiştirici nasıl çalışır?

Manuel yön değiştirici, genellikle 1-0-2 konumlu bir şalterdir. Şebeke kesildiğinde bir kişinin panoya gelip jeneratörü çalıştırması ve şalteri 1 konumundan 0 üzerinden 2 konumuna alması gerekir. Mekanik yapısı sayesinde iki kaynak aynı anda bağlanamaz. Kumanda gerilimi, kontrol ünitesi ya da ayar gerektirmez; basit, ekonomik ve bakımı kolaydır.

Otomatik transfer şalteri nasıl çalışır?

Otomatik transfer şalteri, kaynakların gerilimini ve frekansını sürekli izler. Şebeke kesildiğinde ya da gerilim belirlenen sınırların dışına çıktığında jeneratöre çalışma sinyali gönderir ve jeneratör kararlı hâle geldiğinde yükü aktarır. Şebeke geri geldiğinde, ayarlanan bekleme süresinin ardından yükü yeniden şebekeye alır ve jeneratörün soğuma süresi sonunda durmasını sağlar. Bu süreçte kimsenin müdahalesi gerekmez.

Temel farklar

• Geçiş süresi: Manuel sistemde süre, operatörün panoya ulaşma hızına bağlıdır. Otomatik sistemde geçiş, ayarlanan sürelere göre saniyeler içinde tamamlanır.
• Personel ihtiyacı: Manuel yön değiştirici, sahada yetkin bir kişinin bulunmasını gerektirir. Otomatik transfer şalteri gece, hafta sonu ve tatil günlerinde de kendiliğinden çalışır.
• İzleme ve koruma: Otomatik transfer şalterlerinde düşük ve yüksek gerilim, faz kaybı ve faz sırası gibi izleme fonksiyonları bulunabilir. Manuel çözümde bu kontroller operatöre kalır.
• Maliyet ve sadelik: Manuel yön değiştirici daha ekonomiktir ve kontrol elektroniği içermez.

Hangisi ne zaman tercih edilmeli?

Kesintinin kısa süreli bir rahatsızlıktan öteye geçmediği ve sahada her zaman bir sorumlunun bulunduğu küçük işletmelerde, tarımsal tesislerde ve yedek besleme gerektiren bakım noktalarında manuel yön değiştirici yeterli olabilir. Asansör, soğuk hava deposu, sunucu odası ve sürekli üretim hattı gibi kesintinin güvenlik ya da maliyet riski doğurduğu yerlerde ise otomatik transfer şalteri tercih edilmelidir. Veri merkezi ve hastane gibi çok kritik yüklerde transfer süresinin kısalığı ayrıca önem kazanır.

Sigma Elektrik transfer şalteri ailesi; otomatik sigortalı ve kompakt şalterli SATS serisi, 3200 A'e kadar motorlu yük şalterli MATS serisi, 0,2 saniye ve altında geçiş yapan Ultra Hızlı Transfer Şalteri, konut tipi modeller ve manuel yön değiştiricilerle her iki yaklaşım için de seçenek sunar. MATS tiplerinde termik manyetik koruma bulunmadığından uygun bir devre kesiciyle birlikte kullanılmaları gerektiğini de hatırlatalım. Otomatik transfer şalterinin çalışma mantığını ATS nedir yazımızda ayrıntılı olarak bulabilirsiniz.