Otomatik transfer şalteri bağlantı şeması, pano üreticisinin, elektrik tesisatçısının ve bakım ekibinin ortak dilidir. Şemayı doğru okumak; kurulumun güvenli yapılmasını, arıza anında hızlı müdahaleyi ve ileride yapılacak değişikliklerin hatasız planlanmasını sağlar. Bu yazıda tipik bir şemada yer alan ana bölümleri ve dikkat edilmesi gereken noktaları anlatıyoruz. Bağlantının kendisi her zaman ürünün kullanım kılavuzundaki şemaya göre ve yetkili bir elektrikçi tarafından yapılmalıdır.

Güç devresi: Kaynaklar ve yük

Şemanın ana bölümü güç devresidir. Genellikle bir tarafta şebeke (birinci kaynak, I), diğer tarafta jeneratör ya da ikinci şebeke (ikinci kaynak, II) girişleri, ortada ise yükün beslendiği çıkış klemensleri bulunur. Trifaze sistemlerde L1, L2, L3 ve N; monofaze sistemlerde L ve N iletkenleri gösterilir. Şebeke ve jeneratör girişlerinin karıştırılması, kontrol ünitesinin yanlış kaynağı izlemesine ve hatalı geçişlere neden olur.

Nötr bağlantısı ve kutup sayısı

Şemada nötrün anahtarlanıp anahtarlanmadığı açıkça görülür. 4 kutuplu transfer şalterlerinde nötr de kaynaklar arasında geçiş yapar; 3 kutuplu şalterlerde ise nötr ortak bağlanır. Hangisinin seçileceği, jeneratörün ve tesisin topraklama düzenine göre belirlenir. Bu konunun ayrıntılarını 3 kutuplu ve 4 kutuplu transfer şalterini anlattığımız yazıda bulabilirsiniz.

Kumanda ve izleme bağlantıları

• Gerilim algılama: Kontrol ünitesinin şebeke ve ikinci kaynak gerilimini izlediği uçlardır. Faz kaybı, düşük ve yüksek gerilim bu uçlar üzerinden algılanır.
• Kumanda beslemesi: Kontrol ünitesinin ve motor mekanizmasının çalışması için gereken besleme bağlantısıdır.
• Jeneratör çalıştırma kontağı: Bazı modellerde şebeke kesildiğinde jeneratöre çalışma, şebeke geri geldiğinde durma komutu veren kuru kontak olarak gösterilir.
• Durum ve alarm kontakları: Şalterin hangi kaynakta olduğunu ya da arıza durumunu bina otomasyonuna bildiren yardımcı kontaklardır.
• Yangın girişi: Bazı modellerde yangın sinyali alındığında şalteri 0 konumuna alarak her iki kaynağı da kesen bir giriş bulunur.
• Haberleşme: RS485 gibi uzaktan izleme bağlantıları şemada ayrı bir klemens grubu olarak yer alır.

Kilitleme ve konumlar

Şemada şalterin I, 0 ve II konumları ile iki kaynağın aynı anda yüke bağlanmasını engelleyen kilit sistemi gösterilir. Bu kilit, jeneratör enerjisinin şebekeye geri beslenmesini önleyen temel güvenlik önlemidir. 0 konumu ise bakım sırasında yükü her iki kaynaktan da ayırmak için kullanılır.

Şema okurken sık yapılan hatalar

• Faz sırasını kontrol etmeden jeneratör bağlamak: Faz sırası farklıysa motorlar ters yönde döner.
• Kumanda beslemesinin kesinti sırasında nereden sağlanacağını kontrol etmemek.
• Kablo kesitlerini yalnızca şebeke tarafına göre seçmek: Jeneratör tarafı da aynı yükü taşıyacağı için aynı akıma göre boyutlandırılmalıdır.
• Kılavuzdaki klemens numaralarını başka bir modelin şemasıyla karıştırmak.

Sigma otomatik transfer şalterleri, 63 A'e kadar otomatik sigortalı, 800 A'e kadar kompakt şalterli ve 3200 A'e kadar motorlu yük şalterli modellerin yanı sıra ultra hızlı transfer şalterleriyle farklı ihtiyaçlara çözüm sunar. Kurulumdan sonra yapılması gereken kontroller için periyodik testi anlattığımız yazıyı okuyabilirsiniz.