Kaçak akım rölesi seçerken ilk bakılan değerler genellikle hassasiyet (30 mA, 300 mA) ve anma akımıdır. Oysa cihazın kaç kutuplu olacağı da en az bunlar kadar önemlidir. Yanlış kutup sayısı ya da eksik bağlanan bir nötr iletkeni, rölenin sebepsiz yere atmasına veya gerçek bir kaçakta beklenen korumayı sağlamamasına yol açabilir.

Kaçak akım rölesi neyi ölçer?

Kaçak akım rölesi, içinden geçen tüm aktif iletkenlerin akımlarını karşılaştırır. Normal çalışmada fazlardan giden akım nötr üzerinden geri döner ve akımların toplamı sıfıra yakındır. Akımın bir kısmı bir insan ya da yalıtım hatası üzerinden toprağa akarsa bu denge bozulur. Fark, rölenin eşik değerini aştığında kontaklar açılır. Bu nedenle korunan devrenin fazları ile nötrü aynı röleden geçmelidir.

2 kutuplu kaçak akım rölesi ne zaman kullanılır?

Bir faz ve bir nötr ile beslenen monofaze devrelerde 2 kutuplu (1P+N) kaçak akım rölesi kullanılır. Konut, ofis ve dükkân tesisatlarında priz ve aydınlatma linyelerini koruyan cihazların büyük bölümü bu tiptedir.

4 kutuplu kaçak akım rölesi ne zaman kullanılır?

Üç faz ve nötrün birlikte kullanıldığı trifaze devrelerde 4 kutuplu (3P+N) röle tercih edilir. Atölye ve fabrika panoları, apartman ana panoları ve trifaze makine besleme hatları bu gruba girer. Nötr kullanılmayan trifaze motor hatlarında da 4 kutuplu röle kullanılabilir; bu durumda bağlantı mutlaka üreticinin şemasına göre yapılmalıdır.

Sık yapılan bağlantı hataları

• Nötrün röleden geçirilmemesi ya da başka bir linyenin nötrüyle ortak kullanılması: Farklı devrelerin nötrleri karıştığında akım dengesi bozulur ve röle sebepsiz atar.
• Röle çıkışında nötr ile toprak iletkeninin birleştirilmesi: Nötr akımının bir kısmı toprak üzerinden döner ve röle bunu kaçak olarak algılar.
• 4 kutuplu rölenin tek faz için kullanılması: Böyle bir kullanım gerekiyorsa test butonunun çalışabilmesi için üreticinin belirttiği klemensler kullanılmalıdır; aksi hâlde test butonu tepki vermeyebilir.
• Ön korumanın unutulması: Kaçak akım koruma şalteri kısa devre ve aşırı yük koruması yapmaz. Önüne konulan otomatik sigortanın anma akımı, rölenin anma akımından büyük olmamalıdır.

Kısa seçim özeti

• Monofaze (faz ve nötr) devre: 2 kutuplu, 1P+N
• Trifaze ve nötrlü devre: 4 kutuplu, 3P+N
• Hayat koruması için 30 mA; havuz, hamam ve sauna gibi özel alanlar için 10 mA; yangın koruması için 300 mA
• Elektronik yüklerin yoğun olduğu tesisatlarda A, F veya B tipi

Tip seçimi hakkında ayrıntılı bilgiyi AC, A, F ve B tipi kaçak akım rölesi farklarını anlattığımız yazıda bulabilirsiniz.

Sigma Elektrik kaçak akım koruma şalterleri, monofaze sistemler için 1P+N, trifaze sistemler için 3P+N seçenekleriyle üretilir. Aşırı akım korumasını da aynı cihazda isteyen uygulamalar için kaçak akım korumalı otomatik sigortalar (RCBO) değerlendirilebilir. Kutup sayısı ve tip seçimi, tesisatın besleme şekli ve yük karakteri incelenerek yetkin bir elektrik teknik personeli tarafından yapılmalıdır.