Günümüz dünyasında birçok kişi, otomatik sigorta ile kaçak akım koruma şalterini aynı cihaz sanmaktadır. Oysa biri kabloları ve tesisatı korurken, diğeri doğrudan hayatınızı kurtarır.

Otomatik sigortalar, tesisatınızı kısa devre ve aşırı yüklere karşı koruma altına alırken, kaçak akım koruma şalteri sizi elektrik çarpmasına ve kaçak akım kaynaklı yangınlara karşı korur. Her iki cihazın da çalışma prensipleri ve kullanım amaçları birbirinden tamamen farklıdır. Bu yüzden bu iki cihaz birbirinin alternatifi değil, güvenli bir sistemin ayrılmaz tamamlayıcılarıdır.

Otomatik Sigorta Nedir? 

Otomatik sigortalar, aşırı yüklere (termik) karşı bimetal, kısa devrelere karşı ise manyetik bobin yapısını kullanarak tesisatı koruyan minyatür devre kesicilerdir. 

Aşırı yük koruması yani termik koruma, kablonun kapasitesinin üzerinde akım geçtiğinde devreye girer. Otomatik sigortanın içerisinde uzama katsayıları birbirinden farklı iki metalin birleşmesinden oluşan bimetal bir şerit bulunur. Akım arttıkça bu şerit ısınmaya başlar. Isınan metallerden biri diğerinden daha fazla genleştiği için şerit bükülür. Bükülen bimetal, sigortanın açtırma mekanizmasına dokunarak devreyi açar yani sigortayı attırır. Ancak bu koruma ani bir şekilde değil, kabloların zamanla ısınmasıyla gerçekleşir. Akım ne kadar yüksekse bimetal o kadar hızlı ısınır ve devreyi o kadar çabuk keser. Amacı, kablo izolasyonunun erimesini ve yangın çıkmasını önlemektir.

Kaçak Akım Koruma Şalteri Nedir?

Kaçak akım koruma şalteri; elektrik kaçaklarına karşı koruma sağlayarak can ve mal güvenliğini teminat altına alan, hayati bir koruma elemanıdır. Çalışma prensibi ise, elektrik biliminin en temel yasalarından birisi olan Kirchhoff’un Akımlar Yasası’nın birinci maddesi olan elektrik devrelerindeki yükün korunumu ilkesine dayanır. Yükün korunumu ilkesine göre bir devreye giren akım, devreden çıkan akıma eşit olmalıdır. Aksi bir durumda devrede bir kayıp yani kaçak var demektir. Bu kaçak devreyi normal yollardan (nötr hattından) tamamlamak yerine başka bir yol bulmuştur. 

Bunun sonucunda ise;

• Elektrik Çarpması: Eğer bir yalıtım hatası varsa ve bir insan bu cihaza dokunursa, kaçak akım o kişinin üzerinden toprağa akar. Yani elektrik çarpması gerçekleşir ve insan hayatı için çok büyük bir tehlikedir.

• Ark oluşumu ve Yangın: Küçük miktardaki kaçaklar bile zamanla aktığı noktada ark ve yangın oluşumuna yol açar.

30mA ve 300mA Arasındaki Kritik Fark

Kaçak akım şalterlerinde 30mA ve 300mA eşikleri, cihazın hassasiyetini ve neye karşı koruma sağladığını belirleyen en kritik farktır. 

30mA yani “Hayat Koruma Eşiği” insan hayatını doğrudan korumak için tasarlanmıştır.

Araştırmalara göre, 30mA üzerindeki elektrik akımı insan kalbinde ritim bozukluğuna hatta ölüme yol açabilir. 30mA'lik bir kaçak akım koruma şalteri, akım bu ölümcül eşiğe ulaşmadan (genellikle 15-20ms’de) elektriği keser. Böylece insanları elektrik çarpmasından korur. Evlerde ve ofislerde 30mA kaçak akım koruma şalteri kullanılması yasal bir zorunluluktur.

300mA “Yangın Koruma Eşiği” ise yangın riskini önlemek için tasarlanmıştır.

Tesisatta meydana gelen yaklaşık 300mA seviyesindeki bir kaçak, elektrik arklarına yol açarak çevresindeki malzemeleri tutuşturacak kadar yüksek bir ısı üretir. Bu kaçak bir insan için ölümcül olabilir fakat binayı elektriksel yangınlardan korumak için belirlenmiş ideal eşik değeridir. 300mA’lik hayat koruma eşikli kaçak akım koruma şalteri, binanın ana girişinde, sayaç yanındaki ana panoda kullanılır. Eğer ana girişe 30mA takılırsa evdeki en ufak bir kaçakta tüm binanın elektriği kesilir. Bu yüzden 300mA, bir selektivite (seçicilik) elemanı olarak ana girişe konur. 

Otomatik Sigorta ve Kaçak Akım Koruma Şalteri Birbirinden Ayıran Kritik Noktalar

Bu bilgilere dayanarak şunu anlamalıyız ki; evinizde sigorta olması, elektrik çarpması ve yangına karşı güvende olduğunuz anlamına gelmez. Bir elektrik tesisatında tam koruma sağlanabilmesi için her ikisinin de aynı anda bulunması zorunludur. Otomatik sigorta tesisatı ve kabloları korumak için tasarlanmıştır. Doğrudan hayatınızı kurtaran asıl kahraman ise kaçak akım şalteridir.